Best practice: startup acceleratieprogramma’s

door: Menno van Leeuwen , Steven Peters

Innovatief vermogen TMT-sector versterken met gerichte begeleiding

Economische groei wordt gedragen door innovatie en ondernemerschap. En startende ondernemers zijn de motor van innovatie. Toch blijft Nederland achter bij de echte top op innovatiegebied in het aantal starters en de snelle groeiers. Acceleratieprogramma’s hebben tot doel startende bedrijven in de TMT-sector de stimulans te geven die nodig is om uit te groeien tot succesvolle ondernemingen.

Een onderneming starten is een vak apart en vraagt een heel andere aanpak dan het besturen van een gevestigd bedrijf. De starter heeft ook heel andere competenties nodig. Dat concluderen Steve Blank enBob Dorf in hun boek The startup owner’s manual (2012). Gevestigde bedrijven hebben al klanten en producten; zij zijn gespecialiseerd in de uitvoering van bestaande businessmodellen. Startende ondernemers zoeken juist nog naar hun klanten en hun product. Hun zoektocht draait om het vinden van een herhaalbaar en schaalbaar businessmodel. Aparte aandacht en ondersteuning voor starters heeft hierdoor grote toegevoegde waarde.

Starters moeten uitgebreid testen

Een bedrijf starten is een risicovolle bezigheid. Volgens de Kamer van Koophandel was in 2012 slechts iets meer dan de helft van de bedrijven die vijf jaar daarvoor startten nog actief. Een grondige voorbereiding is daarom noodzaak. Een nieuw bedrijf kan zijn businessmodel pas uitvoeren als er uitgebreid is getest met klanten, als duidelijk is dat het model herhaald en geschaald kan worden. Het boek The Lean Startup (2011) van Eric Ries is een goede leidraad om de test- en validatiefase efficiënt uit te voeren. In deze fase moet de ondernemer zijn strategie en businessmodel kunnen en willen aanpassen op basis van nieuwe informatie. Tegelijkertijd moet hij de oorspronkelijke visie en eerder verzamelde kennis behouden. Dit proces herhaalt hij tot er een businessmodel staat dat:

  • de toets van de klant doorstaat (en dus voorziet in een behoefte);
  • herhaald kan worden (en daarmee ook schaalbaar is);
  • financieel haalbaar (winstgevend) is.

De testfase verkleint het ondernemersrisico

Door consequent deze testfase te doorlopen, kunnen startende ondernemers het risico van een grote (financiële) mislukking verkleinen. Pas daarna kan de ondernemer beginnen het bedrijf uit te bouwen. Er begint een geheel nieuwe fase, waarin de startup echt een bedrijf wordt. Maar voordat het zover is, moet de ondernemer zijn startup professioneel aanpakken. Dat gebeurt in Nederland nog weinig. Acceleratieprogramma’s kunnen helpen ons startup-landschap te professionaliseren.

Acceleratieprogramma’s helpen startups op weg

De TMT-sector loopt voorop in het stimuleren van starters. Kortdurende acceleratieprogramma’s zoals StartupbootcampRockstart en TechStars vormen een van de manieren waarop geselecteerde jonge bedrijven in het TMT-ecosysteem worden ondersteund. Tijdens het programma stomen mentors de startups klaar voor de volgende fase, waarin ze groeikapitaal moeten verkrijgen, hun bedrijf lanceren en (internationaal) gaan opschalen. De programma’s bieden startende ondernemers concreet:

  • een optimaal ecosysteem;
  • professionele begeleiding;
  • aanvoering door sterke ondernemende leiders met lange termijn commitment;
  • een internationaal deelnemersveld;
  • betrokkenheid van mentors, sponsors en partners.

tmt-blog-3

Networked companies hebben de toekomst

Acceleratieprogramma’s helpen bedrijven te groeien. Dat blijkt uit de waardering van nieuwe bedrijven. Maar zeker zo belangrijk is de gemeenschap rondom het programma. Deze bedrijven, oud-deelnemers, investeerders, mentoren en corporates vormen samen een nieuw soort organisatie. Een zogenaamde ‘networked company’, waarin werk, netwerk en kapitaal worden gedeeld. Een flexibelere vorm van een grote organisatie bestaat niet. Leidende grote bedrijven hebben tegenwoordig heel wat problemen met hun conventionele organisatievormen. De networked companies hebben alles in huis om de leidende rol over te nemen.

Eerste ervaringen wijzen op succes

In de VS zijn programma’s zoals Y Combinator – waar bijvoorbeeld Dropbox uit is voortgekomen– succesvol. In 2010 is Startupbootcamp opgezet, een Europees acceleratieprogramma. In 2012 volgde het eerste Nederlands programma van Startupbootcamp, in Amsterdam. Onder meer Vodafone, Boer & Croon en ABN AMRO stapten als corporate investeerders in. Startupbootcamp kent nu programma’s in Amsterdam, Kopenhagen, Dublin, Madrid, Haifa en Berlijn. Deelnemers aan de bootcamps krijgen startkapitaal, werkruimte, coaching van mentors, pitchtrainingen en workshops. Op Demo Day presenteren ze zich uiteindelijk aan een grote groep investeerders. In ons land moet het initiatief zich nog bewijzen, maar de eerste signalen zijn positief. De tien bedrijven uit de lichting van Startupbootcamp Amsterdam 2012 werden aan het eind van het jaar gewaardeerd op in totaal € 15 miljoen.

Startup initiatieven gaan over de grens

Opvallend is dat veel startup initiatieven als Startupbootcamp, Rockstart, maar ook Startup Awards van The Next Web, worden uitgerold in meerdere Europese landen. Niet alleen de startups, maar ook startup-initiatieven zijn exportproducten.